Navigatie menu
Patershoôfkruûs, Biest
april 152018

Patershoôfkruûs

Nog geen tekst beschikbaar.

Code: WM01uP4

Tekst:

Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Pruûskruûs, Altweerterheide
april 52018

Pruûskruûs

Het Pruûskruûs langs de Stramproyergrensweg in Weert is ongeveer in 1914 geplaatst door Jacobus Vermeulen (Pruûs Jacob). Jacob woonde samen met zijn vrouw Anna Catharina Reemers in boerderij ‘De Pruûs’, vlakbij waar het kruis nu staat. Het leven van het echtpaar ging niet over rozen. Ze werden geconfronteerd met tegenslagen. Na de geboorte van twee gezonde kinderen (Maria Catharina Elisabeth en Peter Wilhelmus Henricus), werden er tien kinderen op rij geboren die allemaal jong stierven. Het stel besloot, in een poging verder onheil af te wenden, om bij de doorgaande weg vlak bij hun huis een kruis te plaatsen. Zij hoopten dat door het plaatsen van het kruis hun gebed voor nog één gezond kind, zou worden verhoord. Een jaar later werd hun zoon Theo geboren. Theo bereikte een respectabele leeftijd. Jacob Vermeulen woonde met zijn gezin op de gemeentegrens van Stramproy met Weert. Net als veel boeren in buurtschap De Hei in Stramproy, was hij lid van het melkfabriekje Sint-Benedictus in De Hei. Om de productiekosten van de melkverwerking te verlagen, fuseerde in 1906 Sint-Benedictus met Sint-Antonius Abt in het dorp van Stramproy. De eerste ‘melkfusie’ in Zuid-Nederland was een feit. Na de fusie werd het ophalen van de melk van de boeren uit De Hei door de fabriek in het dorp Stramproy geregeld. Jacob Vermeulen vervoerde de melk uit De Hei met paard en kar naar de fabriek in het dorp. Jacob was de eerste ‘melkrijder’. Jacobus Vermeulen viel in 1927 in de buurt van de boerderij ‘De Luysen’, niet ver over de Belgische grens bij de boerderij Grave, van zijn wagen geladen met hooi. Enkele dagen later overleed Jacobus aan zijn verwondingen.

In 1986 nam de buurtvereniging Daalbroek in Altweerterheide het initiatief om het verdwenen Pruûskruûs onder de drie linden te herplaatsen. Pastoor Noordermeer van Altweerterheide zegende het herdenkingsteken op 8 mei 1986 in.

Code: WZ01uS1       Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Meijekruûs, Tungelroy
april 32018

Meijekruûs

In het boek ‘Tösse Wel en Pelmershey’ van Silv Joosten staat, dat het Meijekruûs op Tuurke (Thörke) in Tungelroy in de tweede helft van 19de eeuw is geplaatst. Het kruis werd geplaatst langs de doorgaande weg van Weert naar Stramproy, bij boerderij Meije. Het kruis was van hout. In de jaren twintig van de 20ste eeuw werd het kruis vervangen door een gietijzeren kruis. Het kruis stond op een trapsgewijs gemetselde voet. De foto in het boek is van vóór 1910, want de ‘Tramhalt’ op Tuurke bestond er toen nog niet. De tram reed van 1910 tot 1934 over het traject tussen Weert en Maaseik. De stoomtram had de bijnaam: ‘De Lieeëgluiper’ omdat de tram niet populair bij de reiziger was. De foto toont de verweerde voet van het kruis die toen al tientallen jaren in de buitenlucht had gestaan. De voet van het kruis was gemetseld met stenen. Het materiaal voor de stenen kwam eind 20ste eeuw van de Steinakker in Stramproy. Dezelfde soort stenen werden ook gebruikt om het melkfabriekje in het dorp Stramproy (nu schuurtje bij café De Bar), de Breyvinkapel en een gedeelte van het melkfabriekje in De Hei in Stramproy te bouwen.

In het boek ‘Gietijzeren wegkruisen in Limburg’ van pater Godfried Egelie, wordt het Meijekruûs al genoemd. Een zelfde kruis staat op de oude begraafplaats in Roermond. Het kruis in Roermond is ongeveer in 1886 gemaakt bij ‘De metaalpletterij en ijzergieterij L.I. Enthoven  & Co’ in Den Haag. Het is aannemelijker dat het gietijzeren Meijekruûs er dus al vanaf het begin staat. Vroeger zat op het kruis een offerblok met daaronder een bord met de tekst:

‘Hier offert men ter ere van de H. Barbara, patrones in het uur des doods’.

Het offergeld werd besteed aan de nieuwe parochiekerk van Tungelroy. Tegenwoordig staat het grote gietijzeren kruis op een gebogen muurtje, de offerblok en het tekstbordje zijn er helaas niet meer.

Code: WZ13uP4       Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Hennekenskruûs, Tungelroy
april 22018

Hennekenskruûs

In het oosten van Tungelroy ligt de Pelmersheide (Pelmers Heij) met het Hennekensveld en het Ingelsveld. De velden zijn vernoemd naar de gelijknamige boerderijen Hennekens en Ingels. Al vanaf de Franse tijd horen de twee boerderij bij elkaar. Aanvankelijk waren Peter Gubbels op Hennekens en zijn zus Catharina Hoeken-Gubbels op Ingels de eigenaren van de boerderijen. Meer dan 100 jaren later waren het de nazaten van Peter Gubbels, Toeën van Geleuken op Ingels en zijn jongere broer Prejân op Hennekens. Peter Joannes van Geleuken, bewoner van Hennekens en de vader van de broers Toeën en Prejân, liet omstreeks 1905 het Hennekenskruûs plaatsen op de splitsing van de Pelmersheideweg en de Hulstweg.

Na het overlijden van zijn ouders nam Toeën, die op Ingels ging wonen, het beheer van het kruis over. Het gevolg hiervan was dat de buurtbewoners het kruis het Ingelskruûs gingen noemen. Het kruis is in de jaren zestig van de vorige eeuw vervangen. Op dezelfde plek kwam een nieuw kruis met daarop een nieuw kruisbeeld. Het oude corpus werd door kunstenaar Cor van Geleuken, zoon van Toeën, gerestaureerd. Het kruisbeeld kreeg daarna een warme plaats tegen de schouw van de woonkamer (goojkamer) in boerderij Ingels. Toen in 2007 boerderij Ingels verkocht zou worden, werd het beeld aan de stichting Heyerkapel in Stramproy geschonken. De Heer had toen veel last van zijn luchtwegen, hij was geelbruin van kleur door de nicotine van sigaretten.

Code: WZ18uG1      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Romeinskruûs, Stramproy
maart 182018

Romeinskruûs

Het Romeinskruûs of Romeinerkruûs, langs de provinciale weg in Stramproy, is naar schatting in 1750 geplaatst. Matthias Stals ging in die tijd regelmatig als pelgrim naar Rome. Daarom kreeg hij in Stramproy de bijnaam de Romeiner. Stals was een vrome man en zou na een van zijn reizen het Romeinskruûs hebben laten plaatsen.

Eeuwenlang heeft het Romeinskruûs op het kruispunt van verschillende handelswegen gestaan. Reizigers die over de Stramproyergrensweg reisden, staken de kruising over om via het Köllesträötje (Keulenstraatje) hun reis te vervolgen. De eeuwenoude handelsroute Antwerpen – Keulen liep via deze zandwegen. Eerst stond het kruis op de hoek Amentstraat – Stramproyergrensweg. Daarna verhuisde het naar de overkant van de weg naar de hoek Amentstraat – Köllesträötje. Het kruis is in 1997 op de huidige plek voor de houtwal geplaatst.

In 2005 werd in de buurt van het Romeinskruûs tijdens de herinrichting van de Tungelroysche beek een Romeinse brug blootgelegd. De vondst van de brug in de nabijheid van het kruis maakt het aannemelijk dat de zandwegen er in de Romeinse tijd al bestonden. De Romeinen kenden aan een kruising van wegen een bijzondere betekenis toe. Ze golden als oriëntatiepunt bij landmetingen en deden dienst als begrenzing van gebieden. De Romeinen meenden ook dat kruispunten beschermd werden door hun goden. Daarom bouwden ze kleine religieuze monumenten bij kruispunten. Rond 800 na Christus riep paus Leo III de gelovigen op om deze monumentjes te kerstenen (afgeleid van het woord Christen) en er kruisen te plaatsen. In Duitsland spreekt men in dit verband nog steeds over ‘Römerkreuze’. Opvallende in dit verband is de naam Romeinerkruûs.

Code: WS04uS4        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Vervedoorkeskruûs, Stramproy

Vervedoorkeskruûs, Stramproy

Dankbaarheid na vertrek van de Fransen

maart 182018

Vervedoorkeskruûs

Hoewel in de voet van het Vervedoorkeskruûs het jaartal 1841 staat vermeld, is het oorspronkelijke kruis al in 1814 geplaatst. De aanleiding om het kruis te plaatsen was het vertrek van de Franse troepen uit Stramproy. Stramproy was in de Franse tijd ingedeeld bij het Departement van de Nedermaas. De dorpelingen waren blij met het vertrek van de overheerser en uit dankbaarheid voor de herwonnen vrijheid, werd het kruis geplaatst. Door een onachtzaamheid tijdens de restauratie in 1978, kwam het verkeerde jaartal in de betonnen voet te staan.

De naam Vervedoorkeskruûs verwijst naar de vroegere blauwverver Verver Doorke (Theodoor Rietjens) die aan de overzijde van de straat woonde. Een blauwverver verfde lakens en later ook linnen in de kleur blauw. In de tijd dat het kruis geplaatst werd, was er grote vraag naar blauwe werkkleding. Het gedeelte van Stramproy waar het kruis staat noemde men eeuwenlang ‘t Tùrp (het dorp).

Code: WS15uS1        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Nûnkskekruûs, Stramproy

Nûnkskekruûs, Stramproy

Hagelkruis uit plm 1840

maart 182018

Nûnkskekruûs

Aan het eind van de Bergerothweg, op de splitsing Eltenbosdijk – De Boberden staat het Nûnkskekruûs. Het is een hagelkruis dat volgens de overlevering rond 1840 zou zijn geplaatst. Echter, vermoed wordt dat het kruis veel ouder is. Onderzoekers menen dat de oorsprong van de hagelkruisen teruggaat naar de oer-Germaanse tijd. ‘Hagl’ of ‘hagel’ was een onheil werend teken. Het symbool werd in het veld geplaatst als afweer tegen hagelschade en onweer of bescherming van de veldgewassen en de fruitoogst.

Het wegkruis wordt ook Mackuskruûs genoemd. Het is een verwijzing naar de nabijgelegen boerderij Mackus die links van het kruis ligt. De naam Nûnkskekruûs is de oudste benaming en is een verwijzing naar de boerderij Nûnkske (ook bekend als Hilschebos) die aan de rechterkant van het kruis ligt.

Tijdens de Eerste-Wereldoorlog werd er elke zondag bij het Nûnkskekruûs gebeden voor een goede afloop van dit conflict. Pastoor Crasborn gaf in 1950 opdracht om het originele corpus van het Nunkskekruûs te verwijderen. Het waardevolle beeld werd in de parochiekerk van Stramproy gehangen. De pastoor liet dit doen om zodoende te voorkomen dat het waardevolle corpus gestolen zou worden. In 1978 reed een automobilist het wegkruis kapot. Van het verzekeringsgeld werd het wegkruis met behulp van leden van de buurtvereniging De Berg gerestaureerd. Nadat het wegkruis in handen kwam van de stichting Heyerkapel, volgde in 2002 een grondige renovatie.

Code: WS07uS3        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Moeënekruûs, Stramproy

Moeënekruûs, Stramproy

Devotiekruis geplaatst door een bedevaartganger

maart 182018

Moeënekruûs

De vrijgezel Jan Mathijs Lenaers 1852-1923 ging meer dan vijftig keer te voet op bedevaart naar Kevelaer. De afstand van Stramproy naar de populaire bedevaartsplaats in Duitsland is ongeveer 75 km. De bedevaartstocht duurde meestal 5 dagen. Ties deed over de heenweg twee dagen. Op de derde dag ging hij naar de hoogmis, kocht ‘souvenirs’ en dronk de nodige potten bier. De laatste twee dagen had hij nodig voor de terugreis. De pelgrim sliep onderweg bij een boer in het hooi of in een herberg. Bij zijn vijfentwintigste pelgrimstocht in 1895 bracht Ties Lenaers vanuit het bedevaartsoord een houten Christusbeeld mee. Hij droeg het ruim een meter grote beeld de gehele reis op zijn rug. Een timmerman uit het dorp timmerde een passend eikenhouten kruis.

Het veldkruis draagt de naam Moeënekruûs. Het kruis is vernoemd naar Moeëne Pieër (Petrus Creemers), die armenmeester in het Molenbroekroth was. Hij onderhield het kruis en ledigde het op het kruis geplaatste offerblok. De offergaven verdeelde hij onder de arme mensen van Stramproy. Het offerblok is verdwenen maar op het kruis staat nog steeds de originele tekst: “Geef aan den armen”.

Het in 2010 gerestaureerd kruis is voorzien van een replica van het oorspronkelijk beeld. Het origineel wordt bewaard in de parochiekerk van Stramproy.

Code: WS06uS2        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Aafsjeidskruûs, Stramproy

Aafsjeidskruûs, Stramproy

Cadeau als laatste groet

maart 182018

Aafsjeidskruûs

In september 1977 nam pastoor Adams afscheid van de Heilige-Willibrordus parochie in Stramproy. De priester had als grote wens om op het voorpleintje bij het kerkhof een waardig kerkhofmonument te laten plaatsen. Het houten kruis dat hij hiervoor van zijn parochianen kreeg, was dus feitelijk ook een afscheidscadeau aan de pastoor. Het kerkhofpleintje zelf werd verhard met klinkers.

Na de herdenkingsdienst kunnen familie en bekenden op het voorpleintje bij het Aafsjeidskruûs afscheid nemen van de overledene voordat de dode ter aarde wordt gesteld.

In 2010 is het kruis gerestaureerd en van een kruisbeeld voorzien.

Code: WS29uK4        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Kattekruûs, Stramproy

Kattekruûs, Stramproy

Beloftekruis (Dankt zijn naam aan een kluizenaar)

maart 182018

Kattekruûs

Thies Verkennis woonde tijdens de vorige eeuwwisseling in het Rietbroek te Stramproy. In1902 kreeg hij een beroerte en beloofde dat hij een wegkruis zou laten plaatsen als hij zou genezen. Thies genas en het kruis kreeg een plaats dicht bij zijn woning. Hij leefde na zijn ziekte nog twintig jaar. Het kruis van Thies Verkennis in het Rietbroek wordt het Kattekruûs genoemd. De naam verwijst naar de boerderijnaam ‘Katte’ waar de familie Verkennis al generaties lang woont. In een hutje in de buurt, woonde vroeger een kluizenaar. De man had de bijnaam Katte Dirke. De man werd zo genoemd omdat hij tabakszakken van gelooide kattenvellen maakte. Als er destijds op een boerderij teveel katten waren, werd er gezegd: “Breng ze maar naar Katte Dirke, die weet er wel raad mee”. In de volksmond kreeg de boerderij van de familie Verkennis, die staat aan de grens met België, zo de naam Katte.

Nadat het eerste wegkruis vernield werd, kreeg de familie Verkennis als vervanging een gietijzeren kruis dat afkomstig was van het Stramproyer kerkhof. In de jaren zeventig viel ook dit kruis ten prooi aan vernielers. Van pastoor Adams ontving men hierop het kruisbeeld afkomstig van het vernieuwde Dirksnellekruûs, dat op zolder van het kerkgebouw lag.

Code: WS14uP1        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Lieënkruûs, Stramproy

Lieënkruûs, Stramproy

Devotiekruis (Wens van Theo Maes)

maart 182018

Lieënkruûs

In 1881 werd de aanleg van de steenweg van Stramproy naar Weert gegund aan de jonge aannemer Marinus Hubertus Weerens uit Wessem. De jongeman vond in Stramproy zijn geliefde en trouwde met Maria Gertrudis Hubertina Veltmans. Ze woonden op de boerderij Teune. Op de plaats waar de boerderij annex café vroeger stond, staat nu het appartementencomplex Kwartierstate. Marinus Hubertus Weerens, die men ook wel Teune Baerke noemden, was op maandagmiddag 9 oktober 1911 met paard en kar onderweg naar Teune. Hij werd toen door drie auto’s voorbij gestoven. Zoiets was nog nooit gebeurd in Stramproy. Het paard steigerde en sloeg op hol. Baerke die op de disselboom van de kar zat, viel en kwam onder een van de wielen van de kar terecht. Als gevolg hiervan overleed hij. Als aandenken werd langs de toenmalige Kerkstraat (nu Julianastraat) het Teunekruûs geplaatst. Het is wrang dat de man die de steenweg aanlegde zelf op door hem aangelegde weg, de eerste verkeersdode werd. Het Teunekruûs stond op ongeveer dezelfde plek waar in 1959 het huidige Lieënkruûs geplaatst werd.

De naam Lieën verwijst naar een woning naast het kruis. De in Stramproy geboren priester Theo Maes bracht het imposante corpus, toen hij terugkwam van een vakantie, mee naar Stramproy. Maes wilde een wegkruis in de Kroonstraat laten zetten, maar dat ging niet door. Het beeld van Christus verdween op de zolder van bierbrouwerij Maes. Theo Maes was een broer van de directeur van de brouwerij, Michael Maes. In 1959 kwam Pastoor Crasborn van Stramproy op het idee om het Christusbeeld, van de inmiddels overleden Theo Maes, langs de nieuw beklinkerde provinciale weg door Stramproy te laten plaatsen. De wens van priester Theo Maes ging zodoende alsnog in vervulling.

Code: WS11uS4        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Tissekruûs, Stramproy
maart 122018

Tissekruûs

Op de hoek van de Kruisstraat en de Veldstraat in Stramproy staat het Tissekruûs. Het kruis herinnert aan een moord die op die plek op 15 augustus 1875 werd gepleegd. Zeven mannen met een knuppel sloegen ‘s avonds de 29-jarige Antoon Keijers dood. Volgens de overlevering waren het geen zeven maar zes personen die op Keijers insloegen. Toen de zes dronken ruziezoekers merkten dat het slachtoffer roerloos op de grond bleef liggen, kwam toevallig Jacob Lenders langs lopen. De zes vroegen Lenders, die nogal simpel van geest was, om de op de grond liggende Antoon met een knuppel nog een tik te geven. De smoes was of Jacob wilde controleren of Antoon Keijers dan zou reageren. Toen Keijers dood bleek te zijn, gaven de zes mannen Lenders de schuld van de moord. Lenders had immers als laatste geslagen. Jacob Lenders werd schuldig bevonden en veroordeeld. Hij moest zeven jaren de gevangenis in.

Tot 1961 stond het kruis aan de andere kant van de Kruisstraat en werd bij de bouw van een nieuwe wijk geruimd. Het kruisbeeld kreeg een nieuwe bestemming op het Romeinskruûs. De stichting Heyerkapel vond in 1999 dat het kruis dat refereert aan zinloos geweld weer een plek in de openbaarheid moest krijgen. Toch duurde het tot 2002 voordat het Tissekruûs herplaatst kon worden. Pastoor Notermans zegende op zondag 2 juni van dat jaar het kruis tijdens de jaarlijkse Sacramentsprocessie in.

Code: WS13uS3        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Missiekruûs, Fatima

Missiekruûs, Fatima

Devotiekruis

maart 52018

Missiekruûs

Nog geen tekst beschikbaar.

Code: WM05uG2

Tekst:

Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Deyelkruûs, Altweerterheide
maart 52018

Deyelkruûs

Altweerterheide (Aovert) is een relatief jong dorpje. Het grootste gedeelte van het dorp is ontstaan na ontginningen. Jan Henderiks (Bolle Jan) begon omstreeks 1910, als eerste met de ontginning van ‘Karelke’. Geleidelijk volgden er meer ontginningen. Na jaren lobbyen door de bewoners, werd Altweerterheide in oktober 1934 een eigen zelfstandig rectoraat, los van Keent. Pastoor M. van Lierop, pastoor van 1949 tot 1962, zette zich in om wegkruisen in het dorp te krijgen. Hij nam in de jaren vijftig van de vorige eeuw het initiatief om vier nieuwe kruisen te plaatsen, in elke windrichtingen eentje. De werkzaamheden werden door buurtbewoners gedaan. De namen van de vier kruisen zijn: Deyelkruûs, Krieënkruûs, Heigeurtekruûs en het Helenahoevekruûs.

Het Deyelkruûs staat bij de kruising van de Heltenbosdijk met de Wijffelterbroekdijk in het zuiden van de Heilig-Hart van Jezus parochie. Het kruis ontleent zijn naam aan de buurt Daalhoek (Daalhook). Het kruis werd geplaats in 1952.

Code: WZ02uP2       Versie: ©2018-04-01                 Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Kerkhofkruûs, Altweerterheide
maart 42018

Kerkhofkruûs

De kerk van de Heilig-Hart van Jezus parochie in Altweerterheide werd in 1937 ingewijd door bisschop Lemmens. De kerk is een ontwerp van de beroemde architecten Pierre en Joseph Cuypers uit Roermond. Het bouwperceel werd geschonken door Jan Henderiks (Bolle Jan). Achter de kerk ligt de begraafplaats. Op een gebogen muurtje op de begraafplaats staat het Kerkhofkruûs. Het is een gietijzeren kruis. Bij het kruis kunnen de mensen afscheid nemen van een overledene. Waar het kruis vandaan komt, is niet bekend. Volgens het boek ‘Gietijzeren kruisen in Limburg van pater dr. Godfried Egelie is het een gietijzeren kruis van het type: IIAb4.1. In Zuid-Limburg staan nog een paar kruisen van het dezelfde type. Deze kruisen zijn tussen de 100 en 135 jaar geleden gemaakt.

Code: WZ07uK4      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Hoôtekruûs, Altweerterheide
maart 42018

Hoôtekruûs

Bij de Schuttershoeve op de splitsing van de Heerenvenweg met de Grotesteeg staat het Hoôtekruûs. Vroeger stond het kruis langs de Grotesteeg “in de wildernis” nabij Hoôte. Het kruis was toen het daar stond tamelijk onbekend, omdat over de Grotesteeg nauwelijks verkeer kwam. Het kruis werd in de zestiger jaren van de vorige eeuw geplaats door Paul van de Venne. De industrieel Van de Venne was eigenaar van de meelfabriek in Weert. Het kruis had dienst gedaan als herdenkingskruis op het graf van zijn vader, Jean van de Venne. Jean was in 1906 de oprichter van de Meelfabriek Van de Venne later Meelfabriek Weert. Het grafkruis uit 1959 werd in 1969, na het overleiden van Paul zijn moeder, overbodig toen boven het graf een tombe kwam. Het kruisbeeld van gebakken klei werd vernield waarna er lange tijd geen corpus meer op het kruis hing. In 1994 is het kruis vernieuwd en verplaatst naar de splitsing Heerenvenweg-Grotesteeg. De tekst op het huidige kruis luidt: “Heer bescherm ons.”

Code: WZ06uP2       Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Kiggekruûs, Tungelroy

Kiggekruûs, Tungelroy

Devotiekruis

maart 32018

Kiggekruûs

Het kruis langs de Kemperveldweg in Tungelroy is waarschijnlijk het jongste kruis in de gemeente Weert. Initiatiefnemer Paul Kiggen vond dat er ook in zijn buurt de Klakstaart (Klakstert) een kruis moest komen. Hij plaatste daarom in 1983 bij zijn huis aan de Peelheideweg het Kiggekruûs. Ten gevolge van de ruilverkaveling, eind jaren negentig van de vorige eeuw, werd de Peelheideweg echter een doodlopende straat, met als gevolg dat niemand meer langs het kruis kwam. Het Kiggekruûs kreeg in 2002 een nieuwe plek langs de Kemperveldweg voor het bouwbedrijf van Paul. Vanaf die tijd is het kruis door voorbijganger wel te zien.

Code: WZ19uP2       Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Hansekruûs, Tungelroy

Hansekruûs, Tungelroy

dankbaarheid

maart 32018

Hansekruûs

Het gebied tussen het dorp Tungelroy en de Tungelroyse Beek is door de eeuwen heen veranderd. Aan de beek lag de Vloetmolen (Vlootmeule). De molen is in 1887 afgebroken. In de winter werd het water door de molenaar gestuwd en stond ‘De Vloot’ helemaal onder water. De wateroverlast leverde veel ergernis op bij de boeren in de omgeving. In 1956 werd de Tungelroyse Beek “genormaliseerd” (gekanaliseerd). Engelbertus Gerris (Hanse Ingel), die niet ver van de Tungelroyse Beek woonde, vertelde dat er altijd een bruggetje heeft gelegen waar later bij het weer laten meanderen van de beek, de Romeinse brug is gevonden. Ingel had veel invloed in het dorp. Hij was 23 jaar bestuurslid van de melkfabriek. Helena Lambers, de vrouw van Ingel, werd in 1906 ernstig ziek. Zij was getroffen door een dubbele ‘fleurus’ (longontsteking). Om genezing af te smeken, plaatste Ingel langs het zandpad achter zijn boerderij ‘Hanse’ een veldkruis, het Hansekruûs. Of de smeekbede heeft geholpen is niet bekend. Helena stierf 3 jaar later, Zij was pas 39 jaar.

In 2010 werd de stichting Heyerkapel eigenaar van het kruis, dat onder een meters hoge beukenhaag staat. Reeds lang voor de herplaatsing stond er op dezelfde plek al een kruis: het Staoperkruûs. Het Staoperkruûs zou er al sinds 1804 op de kruising van zandwegen hebben gestaan. De naam van het kruis verwijst naar boerderij Staopers, die nabij de Vloetmolen staat. De molen en Staopers hoorden van oudsher bij Stramproy.

Code: WZ14uS1       Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Vangeleukenkruûs, Swartbroek
maart 22018

Vangeleukenkruûs

Het Vangeleukenkruûs stond in Swartbroek langs de doorgaande weg van Weert naar Hunsel tegenover de lagere school. Het kruis werd omstreeks 1901 geplaatst in opdracht van Mathias van Geleuken (*1836 – †1903), de broer van kerkmeester Godefridus van Geleuken. Nadat de nieuwe parochiekerk in Swartbroek was voltooid, werd het kruis in 1928 op het kerkhof gezet. De dorpssmid Petrus Derckx maakte het smeedijzeren kustwerk met daarop een offerblok. Tegenwoordig wordt er bij een begrafenis, bij het kruis afscheid van de overledene genomen. Mathias trouwde in 1863 met Wilhelmina Kiggen (*1841 – †1902). Het echtpaar, dat op Coolenhof woonde, had geen kinderen.

Code: WZ23uK4      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Geusendyckkruûs, Boshoven
februari 202018

Geusendyckkruûs

Hoe lang het Geusendyckkruûs langs de weg van Weert naar Budel er staat, is onduidelijk. Het kruis zou daar in 1587 zijn geplaatst. Echter, daarvoor is geen bewijs gevonden. Het gaat om een zogenaamd (ver)dwaalkruis. Eeuwen lang was de streek tussen Weert, Hamont, Budel, Maarheeze en Nederweert één grote doolhof. Herkenningspunten zoals de Zuid-Willemsvaart en de spoorlijnen, waren er toen niet. Het landschap kenmerkte zich door uitgestrekte heidevelden, grote vlakten met stuifzand, veel verraderlijke moerassen en bosgebieden. Het kruis bij het begin van de Weeterbergen (Buyelderbergen) heeft dan ook het toepasselijke opschrift:

ALVOREN GIJ DEN WEG BETREEDT

DIE DOOR DE BERGEN LEIDT

BIDT HIER DIE VOOR UW ZALIGHEID

DEN BITTEREN KRUISDOOD LEED

In 1786, tweehonderd jaren na vernoemd jaar, raakten drie bezoekers aan ‘Buyelmerckt’ op hun terugweg naar Weert de weg kwijt. Alle drie kwamen om door bevriezing. Enkele dagen later werden de lichamen ver verspreid van elkaar gevonden. Waar nu het kruis staat, werd het lichaam van Peter Kneepkens als laatste gevonden. Het is aannemelijk dat het kruis naar aanleiding van deze tragische gebeurtenis is geplaatst. De verdwaalde mannen waren de schoenmakersknecht Jan van Geneegen (†1786), de meesterschoenmaker Peter Kneepkens (*1734 †1786) en zijn zoon Frans Kneepkens (*1765 †1786). Pas in 1952 werd dwars door het gebied een verharde weg, de Geuzendijk, aangelegd. De Geuzendijk is de verbinding tussen Weert en Budel. Het Grensmonument op de grens met Budel verwijst hierna.

Code: WN02uG3       Tekst: ©2018-04-03   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Russelkruûs, Boshoven

Russelkruûs, Boshoven

Devotiekruis

februari 192018

Russelkruûs

Vlak bij café Blaakven, vroeger speeltuin Verspagen, langs de Geuzendijk staat het Russelkruûs. Dat daar het kruis kwam, had te maken met het Geusendyckkruûs, dat verderop aan de andere kan van de weg richting Budel staat. Begin jarendertig van de vorige eeuw, was het Geusendyckkruûs in verval. Voor Erwin Russel die het Russelsbrook had laten ontginnen was dit een doorn in het oog. Erwin was een zoon van notaris Russel uit Echt. Samen met zijn zwager Jean van de Venne waren zij eigenaar van de meelfabriek in Weert. Erwin Russel stelde deken Souren uit Weert voor om het vervallen Geusendyckkruûs te ruimen. Hij zou voor een nieuw kruis langs de weg zorgen. Echter de deken wilde het historische kruis niet kwijt en besloot het kruis te laten opknappen. Russel gaf zijn plan niet op en plaatste in 1933, vlak bij zijn ontginning zelf een wegkruis, het huidige Russelkruûs. Jammer genoeg staat er nu een lelijk transformatorhuisje achter het kruis.

Code: WN03uG2       Tekst: ©2018-04-03   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Woenwagekruûs, Stramproy
februari 192018

Woenwagekruûs

Van het Woenwagekruûs in de Savelveld in Stramproy is nog geen tekst beschikbaar.

Code: WS32uP2        Tekst: ©2018-04-10   Foto: Ton Briels (2012)

Meer informatie»
Patersmôorkruûs, Biest
februari 182018

Patersmôorkruûs

Nog geen tekst beschikbaar.

Code: WM03uP2

Tekst:

Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Èggelekruûs, Stramproy
februari 182018

Èggelekruûs

De fraaie hoeve Aod-Èggele langs de Bergerohtweg in Stramproy dankt zijn naam aan de familie Eggelen. In de gevel is een authentieke gevelsteen anno 1820 gemetseld met de initialen van de opdrachtgevers het echtpaar H.E. (Henri Eggelen) en P.S. (Peeternell Scheyven). Zij waren de ouders van Petrus Jacobus Eggelen (Peter) *1806-†1994. Ter eren van Peter werd het Èggelekruûs geplaatst. De reden was dat zoon Peter, tijdens zijn studie om priester te worden, ernstig ziek werd. Peter genas en kon zijn priesteropleiding voltooien. Hij werd kapelaan in Sint-Maartensvoeren (B) en daarna pastoor in Grote-Brogel (B).

Tot 2007, voordat de stichting Heyerkapel het kruis overnam, stond het Èggelekruûs aan de andere zijde van de weg Savelveld van waar het kruis nu staat. Nadat de smidse van de familie Eggelen werd gesloopt, is het kruis verplaatst naar de huidige plek. De familie Eggelen bewaart het oorspronkelijke corpus dat uit hout is gesneden. Het metalen beeld dat het oorspronkelijke beeld verving werd in 2003 onherstelbaar vernield. Enige tijd hing toen op het kruis het opschrift: “Helaas is het corpus van dit kruis voor de tweede keer vernield.” Van een particulier kreeg de stichting Heyerkapel een volle emmer met scherven. Door monnikenwerk werd van de berg met scherven een fraai porseleinen kruisbeeld gemaakt. Van het antieke Christusbeeld is een afgietsel gemaakt dat op het vernieuwde kruis hangt. De stichting Heyerkapel vermoedt dat het porseleinen beeld vroeger een onderdeel was van het praalgraf van de familie Donders. J.M. Donders *1853-†1928, was van 1914 tot 1928 burgemeester van Stramproy. Hij was net als zijn twee zussen vrijgezel. Zij liggen allen begraven in het familiegraf.

Code: WS16uS1        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Waalekruûs, Haler

Waalekruûs, Haler

dankbaarheid

februari 172018

Waalekruûs

Bert Aendekerk (*1854 – †1930) en zijn vrouw Cathrien Royens (*1863 – †1948) kwamen na hun huwelijk in 1890 in Stramproy wonen. Het echtpaar kreeg 11 kinderen. Het gezin woonde in de Dorpstraat, nu de Julianastraat, in een boerderij annex winkel. In de winkel van Aendekerk (Waale Bert) konden de mensen van Stramproy bijna alles kopen: ijzerwaren, petroleum, stoffen, landbouwartikelen, kruidenierswaar, enzovoort. Hun zaak leverde het gezin geen windeieren op. Vader Bert en zijn zonen besloten ongeveer in 1915 om ’t Vin in Haler aan te kopen om het te ontginnen. Na de ontginning konden de zonen Sjang en Thieu daar een boerderij beginnen. Thieu Aenderkerk en zijn vrouw Joanna Gertrudis Veltmans gingen wonen op de boerderij die het eerst werd gebouwd. De boerderij staat er nog steeds (Isidoorstraat 23). Joanna Gertrudis Veltmans was de jongste dochter van de winkelier Zjang Veltmans en Maria Gertrudis Jacobs. Het gezin Veltmans-Jacobs woonde op ’t Veltjmenke bij de kerk in Stramproy. Sjang Aendekerk met zijn vrouw Mina Lempens, gingen in 1923 op de tweede boerderij op de ontgonnen gronden van ’t Vin wonen. Ook die boerderij bestaat nog (Isidoorstraat 22). Mina was de jongste dochter van Kuuëbke Lempens (Smeets) uit het Heijerroth in Stramproy. Moeder Cathrien overleed in 1948. Na haar dood, erfde Sjang de ‘oudste’ boerderij en Thieu de ‘jongste’ boerderij. Het gevolg was dat de beide gezinnen op één dag van boerderij moesten wisselen.

Aan de huidige Isidoorstraat in Haler, niet ver over de grens met Stramproy, werd het Waalekruûs geplaatst. Het kruis werd in 1956 geplaatst in opdracht van de broers Sjang, Door en Thieu Aendekerk (Waale). Door Aendekerk was getrouwd met Anna Gerris en had de winkel (later drogisterij) van vader Bert in Stramproy overgenomen. Anna Gerris was de oudste dochter van de invloedrijke Ingel Gerris (Hanse) uit Tungelroy. De broers Aendekerk met hun echtelieden kwamen allemaal uit Stramproy of Tungelroy. De aanleiding om het kruis te plaatsen, was de geslaagde ontginning van ’t Vin. Het kruis werd geplaats op een “overhoekje” bij de splitsing van de weg van Stramproy naar Neeritter en een zandweg die naar grenspaal 151 liep. De voorkant van het kruis stond op Haler gericht. De grond waarop het kruis werd geplaatst, was van Kristje Truyen (Aerkes). De plaatsing van het kruis vond gelijktijdig plaats met de uitbreiding van de boerderij van Thieu Aendekerk met enkele kippenhokken. Aannemer Maes uit Stramproy metselde de voet van het kruis. Bèr Weerens (Teune) timmerde het eiken kruis van eiken uit het Aereven in Stramproy. Kristje, de eigenaar van het perceeltje waarop het kruis stond, verkocht de grond voor een doos sigaren aan Thieu Aendekerk (Waale Thieu). De grondoverdracht werd echter nooit via de notaris geregeld. Willen Lenaerts noemde in zijn boek ‘Dialect in beeld’ het monumentjes het Thoerderwiejerskruûs (Thornervennenkruis).

Het kruis had veel last van vandalisme. In mei 1973 probeerden jongelui de offerblok te forceren en enkele weken later werd het kruis met het stenen beeld van haar voetstuk getrokken en volledig vernield. Op verzoek van Door Aendekerk, die het kruis toen verzorgde, bracht Neelke Pleunis (Flessers) bij terugkomst van de veiling in Venlo een nieuwe corpus mee. Helaas was er in april 1987 weer externe belangstelling voor de inhoud van de offerblok. Na de ruilverkaveling verviel het zandpad achter het Waalekruûs, waardoor het kruis verloren in het veld kwam te staan. In verband met de aanleg van het fietspad van Stramproy naar Neeritter, werd in 1993 een strook grond aangekocht. De strook liep om het kruis heen. Het fietspad kwam echter aan de andere kant van de weg, met als gevolg dat de gemeente Hunsel eigenaar van de grond en het kruis werd. De familie Aendekerk trok zich terug van het kruis, waardoor het perceeltje verwilderde. Jarenlang stond het kruis verwaarloosd “in den akker”. Het struikgewas rondom het kruis dijde flink uit, waardoor het religieus monumentje niet meer was te zien.

De stichting Heyerkapel besloot in 2000 een poging te wagen om het kruis over te nemen. Met Pierre Aendekerk, de zoon van Thieu, werd overeengekomen om de grond waarop het kruis stond te ruilen, waardoor het kruis op de kruising van de Isidoorstraat met het zandpad zou komen te staan. De grondruil werd op het laatste moment afgeblazen omdat de grondeigenaar plotseling aanvullende voorwaarden eiste. Veertien jaar later ondernam de stichting Heyerkapel een tweede poging om het kruis te verwerven. Het kruis werd van de gemeente Leudal gekocht, waarna de restauratie kon beginnen. Het kruis en het weelderige struikgewas werden geruimd om plaats te maken voor het gerestaureerde kruis. Bart, de zoon van Pierre, vroeg toen of het ruilen van de grond alsnog door zou kunnen gaan. Alle partijen stemden daarmee in en zo kon de ‘verhuizing’ van het kruis alsnog volgens het oude plan gebeuren. Het Waalekruûs staat sinds 2017, zestig jaren nadat het kruis werd geplaatst, weer te pronken in het veld. De Heyerkapelroute, voor wandelaars en fietsers, is speciaal voor het Waalekruûs aangepast.

Code: WB03uS1        Tekst: ©2018-04-18   Foto: SHK (2017)

Meer informatie»
Smeetskruûs, Nederweert
februari 112018

Smeetskruûs

In het Weerterbos vlak bij de uitkijktoren, waar vroeger boerderij de Grashut stond, staat midden in het bos het gietijzeren Smeetskruûs. Op het kruis staat het opschrift: “Bid voor de ziel van zaliger Wilhelmus Smeets, weduwnaar van Elisabeth van Kranenbroeck, geboren te Weert op 6 oktober 1842 en op deze plaats plotseling overleden 19 september 1916.” De 73 jarige Wilhelmus Smeets uit Laar in de gemeente Weert, ging op de druilerige dinsdag 19 september in 1916 naar het Weerterbos om gras te halen. Toen hij ’s avonds niet thuis kwam, werd de volgende ochtend door onder andere zijn zoon Cornelis naar hem gezocht. Cornelis vond zijn overleden vader op de plek waar hij gras had gemaaid. Cornelis haastte zich naar boerderij de Grashut om hulp te vragen. Op de boerderij woonden Sjaak Fiddelaers (Sjaak uut Brook) en zijn vrouw Bet met hun kinderen. Na onderzoek door een lijkschouwer, bleek dat Wilhelmus Smeets was overleden aan een beroerte. De familie Smeets liet op de plek waar Wilhelmus was gestorven, een kruis plaatsen. Het kruis was vermoedelijk afkomstig van de begraafplaats in Weert. Op het kruis is de afbeelding van de Heilige-Barbara te zien. Zij is de beschermheilige voor een plotselinge of een onvoorziene dood. Het Smeetskruûs in het Weerterbos is moeilijk te vinden, het kruis staat in een gebied dat voor het publiek is afgesloten.

In 1895 werd het omvangrijke Heugterbroek (Heugten) gekocht door de vermogenden Gerard Roothans en zijn zus Maria uit Bree. De koop omvatte 5 van de in totaal 6 boerderijen in het Heugterbroek. Door de transactie kwamen enkele Belgische boeren als pachters naar het Heugterbroek. Het waren Jan Fiddelaers uit Kinrooi (B) en Jentje Millen uit Meeuwen (B). De Grashut was een van die boerderijen in het Heugterbroek. Sjaak Fiddelaers, de zoon van Jan, pachtte later de boerderij de Grashut. Hij was een van de mensen die meezochten naar Wilhelmus Smeets. In het gehucht Heugten woonde Marie, een zus van Sjaak. Zij was getrouwd met Ties Hanssen (Teenegeeter). En ook Mathias Fiddelaers, de broer van Marie en Sjaak, boerde met zijn gezin op een van de pachtboerderijen in Heugten. In 1918, aan het einde van de Eerste-Wereldoorlog, verkocht de familie Roothans hun bezittingen in Heugten aan de NV Heerlijkheid Sterksel. Toen ongeveer in 1922 de NV in financiële moeilijkheden raakte, werden de 5 boerderijen aan particulieren verkocht. Enkele boeren kochten toen de boerderijen die zij pachtten en bewoonden. Bij de liquidatie van NV Heerlijkheid Sterksel, kocht ir. J. Koenraedt een gebied van ca. 270 hectaren. In Heugten liet hij een villa bouwen, waar hij zich op 3 februari 1926 vestigde. In 1953 verkocht Koenraedt zijn bezit en emigreerde naar Suriname. De weg van Maarheeze naar Heugten draagt nog steeds zijn naam. De villa deed dienst als ambtswoning van de burgemeester.

Code: WB02uP4        Tekst: ©2018-04-06   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Mieëwekruûs, Stramproy

Mieëwekruûs, Stramproy

Mieëwekruûs

februari 92018

Mieëwekruûs

In het buurtschap De Hei in Stramproy staat het Mieëwekruûs. Het kruis is vernoemd naar de nabijgelegen boerenwoning Mieëwe. Wat de aanleiding was om het kruis te plaatsen en wanneer dat precies is geweest, is niet duidelijk. Het kuis staat ingetekend op de Ferrariskaart uit 1771-1778. Op 20 november 1877 brak in Stramproy de difteritis uit, een ziekte in de keel die erg besmettelijk is. De ziekte werd op drie plaatsen in De Hei geconstateerd waaronder bij Meeuwen (Mieëwe). Er stierven in Stramproy 14 mensen aan de ziekte, maar niemand uit de boerderij Meeuwen. Mogelijk was dit de reden voor Petrus Jacobs (Mieëwe Piër) om uit dankbaarheid het kruis te herplaatsen. Het Mieëwekruûs was vroeger rood en had géén corpus. In 1915 maakte Joannes Mathijs Camp (Beevers Tieske) een corpus voor het kruis. Het kruis stond bij de splitsing van de Lochtstraat en de Kapelstraat en omdat het dichter bij Noe-Beevers stond dan bij Mieëwe, noemden sommigen het kruis het Beeverskruûs. Het was vroeger de gewoonte dat alleen bij kruisen waarop een corpus op hing, werd gebeden. De inwoners van Stramproy gingen bij het Mieëwekruûs bidden om van hun kiespijn af te komen.

In 1983 reed een auto in volle vaart het kruis omver en belandde tussen de twee bomen door in het achtergelegen weiland. De chauffeur bleef ongedeerd, maar het stenen kruis lag aan diggelen. De stichting Heyerkapel liet op kosten van de verzekering een nieuw kruis maken. Op 16 augustus 1987 is het nieuwe kruis, ingezegend door pastoor Mutsaerts. Dit gebeurde na de viering die werd gehouden omdat de Heyerkapel 50 jaar geleden was herbouwd.

Code: WS02uS1        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Beêsterbrukkruûs, Molenakker
februari 72018

Beêsterbrukkruûs

Nog geen tekst beschikbaar.

Code: WN14uG2

Tekst:

Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Martinuskerkhofkruûs, Fatima
februari 52018

Martinuskerkhofkruûs

Nog geen tekst beschikbaar.

Code: WM06uK4

Tekst:

Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Krieënkruûs, Altweerterheide
februari 52018

Krieënkruûs

Altweerterheide (Aovert) is een relatief jong dorpje. Het grootste gedeelte van het dorp is ontstaan na ontginningen. Jan Henderiks (Bolle Jan) begon omstreeks 1910, als eerste met de ontginning van ‘Karelke’. Geleidelijk volgende er meer ontginningen.  Altweerterheide werd in oktober 1934 door de inzet van de bewoners een zelfstandig rectoraat, los van Keent. Pastoor M. van Lierop, pastoor van 1949 tot 1962, heeft zich ingespannen om kruisen in het dorp te laten zetten. Op initiatief van de pastoor werden in de jaren vijftig van de vorige eeuw vier nieuwe kruisen, verdeeld over de windrichtingen, geplaatst. De werkzaamheden werden door buurtbewoners gedaan. De vier kruisen heten: Deyelkruûs, Krieënkruûs, Heigeurtekruûs en het Helenahoevekruûs.

Op het Krieënkruûs (Bocholterweg-Pastoorshuisweg) dat in het westen van het dorp staat, zat een offerblok. De offerbus werd goed gevuld door smokkelaars. Het verhaal gaat dat de smokkelaars hun royale giften offerden na een veilige terugkeer van hun lucratieve activiteiten. Het kruis wordt daarom het Smokkelkruûs genoemd. Sinds 1952 staat het kruis langs een verharde weg op een perceel van ongeveer 100 eigenaren. Het was blijkbaar, tijdens de ruilverkaveling, onmogelijk om alle rechtmatige eigenaren te achterhalen. De aanleg van de Bocholterweg in 1951 was geen sinecure. De weg moest dwars door het moerassig Wijffelterbroek worden aangelegd. Dat was pas mogelijk nadat eerst een ruim twee meter dikke veenlaag werd afgegraven Het gedeelte van de weg op Belgisch grondegebied (Weerterweg), was pas twee jaren later gereed. Op de grens, aan Nederlandse zijde, kwam een gezamenlijke grenspost die alleen overdag was bemand. Hielden smokkelaars hier rekening mee?

Code: WZ03uP2       Versie: ©2018-04-01              Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Helenahoevekruûs, Altweerterheide
februari 42018

Helenahoevekruûs

Altweerterheide (Aovert) is een relatief jong dorpje. Het grootste gedeelte van het dorp is ontstaan na ontginningen. Jan Henderiks (Bolle Jan) begon omstreeks 1910, als eerste met de ontginning van ‘Karelke’. Geleidelijk volgende er meer ontginningen. Altweerterheide werd in oktober 1934 door de inzet van de bewoners een zelfstandig rectoraat, los van Keent. Pastoor M. van Lierop, pastoor van 1949 tot 1962, heeft zich ingespannen om kruisen in het dorp te laten zetten. Op initiatief van de pastoor werden in de jaren vijftig van de vorige eeuw vier nieuwe kruisen, verdeeld over de windrichtingen, geplaatst. De werkzaamheden werden door buurtbewoners gedaan. De vier kruisen heten: Deyelkruûs, Krieënkruûs, Heigeurtekruûs en het Helenahoevekruûs. Het Helenahoevekruûs op de splitsing van de Bocholterweg met de Mastenbroekweg, staat aan de noordkant van de Heilig-Hart van Jezus parochie, in de buurt Karelke. Het kruis op de splitsing van wegen, staat er sinds 1953.

Code: WZ08uG2      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Missiekruûs, Tungelroy
februari 32018

Missiekruûs

In september 1845 werd in Tungelroy een Missiekruûs geplaatst. Pater Bernard Hafkenscheid (*1807-†1865) trok vanaf de preekstoel in de parochiekerk van Tungelroy tijdens de ‘missie’ fel van leer. Hafkenscheid was de beste prediker van de redemptoristen in Wittem. De pater kostte wel een paar centen, maar dat werd ruimschoots goed gemaakt door de gulle gaven tijdens de collecten. Een missie duurde 5 tot 11 dagen. De eerste dagen gingen de preken over zonden en de rechtvaardige God, waarna de gelovigen konden biechten. De missie werd afgesloten met preken over Gods goedheid en barmhartigheid. De donderpreken maakten diepe indruk op de gelovigen. Hafkenscheid preekte 284 missies, die in Nederland en België werden gehouden.

Het Missiekruûs stond aanvankelijk tegen de oostgevel van de Sint-Barbarakerk. Toen de kerk in 1912 werd vergroot, verhuisde het kruis naar het kerkhof. Tegen het ‘lijkenhuisje’ werd een overkapping gemaakt, waaronder het Missiekruûs een beschermend onderkomen vond. Het lukte de getalenteerde kunstenaar Cor van Geleuken om in september 1946 kleurrijke afbeeldingen rond het kruis te schilderen. De schilderingen zetten de toon voor latere opdrachten die aan Van Geleuken werden gegund. De schilder gegroeide op in Tungelroy en hij kende daar iedereen. Cor was priesterstudent bij de redemptoristen in Wittem geweest, maar hij heeft de studie afgebroken.

Code: WZ16uK2      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Graâfkruûs, Stramproy
februari 12018

Graâfkruûs

Het oudste kruis van Stramproy staat op de begraafplaats aan de Oude Trambaan in Stramproy. Het kruis staat naast de toegangspoort van de begraafplaats, direct links tegen de omheiningsmuur. Het hardstenen kruis wordt het Graafkruûs genoemd. Het 400 jaar oude kruis stond eerder op het oude kerkhof. De begraafplaats lag toen bij de Sint-Willibrorduskerk. Toen in 1916 de nieuwe begraafplaats in gebruik werd genomen, verhuisde het kruis mee. Op het kruis staat de inscriptie: ‘HYER LYGT BEGRAVEN HENDERYCK MONSZ DER GESTORVEN IS DEN 16 Ao 1614. BYDT VOOR DIE SEL.’ Het is niet bekend wie Henderyck Monsz was en wat zijn beroep was. Wel is het aannemelijk dat de man welgesteld was, want arme mensen konden zich in die tijd geen stenen grafkruis permitteren.

Code: WS27uK4       Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2009)

Meer informatie»
Teriumkruûs, Laar

Teriumkruûs, Laar

Devotiekruis

januari 72018

Teriumkruûs

Nog geen tekst beschikbaar.

Code: WN11uP4

Tekst:

Foto: SHK (2018)

Meer informatie»
Dobbelekruûs, Stramproy
januari 72018

 Dobbelekruûs

Aan de Veldstraat in Stramproy, voor boerderij Dobbele, staat het Dobbelekruûs. Het kruis werd er op verzoek van Louike Arits geplaatst. Rond 1900 woonde de familie Arits in de boerderij Jannisse tegenover de kerk. Ludovicus Leonardus Arits is geboren in 1880 en was de vierde zoon van het echtpaar Petrus Arits en Gertruda Kranen. Louike was landarbeider. In zijn jeugd was Louike opvallende geïnteresseerd in de natuur. Al jong plantte hij overal waar het maar kon in Stramproy eikenboompjes. Als hij gevraagd werd waarom hij eikenbomen plantte, antwoordde hij steevast: “Later als ik dood ben heeft iedereen nog bomen om te gebruiken.” Achteraf bezien leek het wel dat Louike aanvoelde dat hij op jonge leeftijd zou sterven. Louike stierf in 1903, hij was pas 23 jaar oud. Louike stief aan de gevolgen van longontsteking. Op zijn sterfbed gaf Louike, als zijn laatste wens, om een kruis te ontwerpen en te plaatsen. Omdat voor het plaatsen van het kruis bij boerderij Jannisse onvoldoende ruimte was, werd het kruis bij boerderij Dobbele geplaatst. Bij Dobbele woonde familie van Louike.

Tegen het twee meter hoge Dobbelekruûs kwam een metalen offerblok. Het geld dat hierin werd gestopt, kwam ten goede aan de ‘kerkelijke armen’. De offergaven van de andere kruisen in Stramproy kwamen ten goede aan de ‘gemeentelijke armen’. In maart 2004 nam de stichting Heyerkapel het kruis over van de toen heropgerichte R.K. Armbestuur van de parochie van den heiligen Willibrordus Stramproy.

Code: WS09uS4        Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Heigeurtekruûs, Altweerterheide
januari 52018

Heigeurtekruûs

Altweerterheide (Aovert) is een relatief jong dorpje. Het grootste gedeelte van het dorp is ontstaan na ontginningen. Jan Henderiks (Bolle Jan) begon omstreeks 1910, als eerste met de ontginning van ‘Karelke’. Geleidelijk volgende er meer ontginningen. Altweerterheide werd in oktober 1934 door de inzet van de bewoners een zelfstandig rectoraat, los van Keent. Pastoor M. van Lierop, pastoor van 1949 tot 1962, heeft zich ingespannen om kruisen in het dorp te laten zetten. Op initiatief van de pastoor werden in de jaren vijftig van de vorige eeuw vier nieuwe kruisen, verdeeld over de windrichtingen, geplaatst. De werkzaamheden werden door buurtbewoners gedaan. De vier kruisen heten: Deyelkruûs, Krieënkruûs, Heigeurtekruûs en het Helenahoevekruûs. Van de vier genoemde kruisen is het Heigeurtekruûs (Diesterbaan-Heihuisweg) wel heel bijzonder. Dit kruis werd in 1957 geplaats. Het vuurrode corpus komt uit het atelier van Annie Stribos-Nederveen. Volgens een inwoner uit Altweerterheide stond vroeger het statige Beauchampskruûs op de plek van het huidige Heigeurtekruûs.

Code: WZ04uK2      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Steinekruûs, Tungelroy
januari 42018

Steinekruûs

Frans Linssen een koopman uit Maaseik, liep in 1765 te voet terug naar huis na een bezoek aan de markt in Weert. De weg van Weert naar Stramproy ging dwars door het moeras van de Dijkerpeel in Altweerterheide. Ter hoogte van Tungelroy werd Linssen in het donker opgewacht en vermoord. De rovers dachten dat de koopman veel gouden munten bij zich had, maar het bleken spijkers te zijn. Men vermoedt dat de struikrovers, bokkenrijders waren. Ter herinnering aan de brute moord werd het Steinekruûs geplaatst.

In 1935 werd het kruis honderd meter naar het westen verplaatst en daar staat het kruis nog steeds. De restanten van het oude kruis werden in 1970 vervangen door een betonnen exemplaar. Delen van het oude kruis worden bewaard op de zolder van het kerkelijk museum in Weert. Het betonnen kruis was geen lang leven beschoren. Het werd vernield door vandalen. De stichting Heyerkapel kocht de grond waarop het kruis stond en zorgde voor een passend ‘stenen kruis’. Het kruis was geschonken door de familie Aendekerk-Kunnen uit Stramproy. Leden van schutterij Sint-Barbara uit Tungelroy waren bereid om het kruis aan de rand van de ‘Tungelsewel’ te plaatsen. Op de voet van het kruis zit een gedenkplaat met de oorspronkelijke tekst:

Frans Linssen uit Maaseyk werd hier in 1765 jammerlijck vermoord”

Op zondag 19 oktober 2003 werd het Steinekruûs door pastoor Bergsma van Tungelroy feestelijk ingezegend. De burgemeester van Maaseik Jan Creemers en Rob van Dooren de wethouder uit Weert, hielden tijdens de inzegening een toespraak. Volgens een overleving zou de veekoopman Johannes Thijssen uit Maaseik op de plek waar het kruis staat, zijn vermoord. In 2015 kwam de Heemkunde vereniging van Tungelroy met een nieuwe lezing waarom het kruis werd geplaatst: in 1719 zou op die plek de herder Peter Moonen zijn doodgeslagen. De Heemkunde vereniging heeft dit uitgezocht. Enkele honderden meters verderop richting Weert, stond nóg een kruis. Worden er gebeurtenissen door elkaar gehaald?

Code: WZ12uS3       Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Princenkruûs, Swartbroek
januari 32018

Princenkruûs

Net buiten de bebouwde kom van Swartbroek, op de kruising van de Ittervoorterweg met de Kremersweg, staat het parmantige Princenkruûs. Het kruis dat in 1902 werd geplaatst, wordt ontsierd door een transformatorhuisje dat er achter staat.

De Ittervoorterweg werd in 1901-1902 verhard. De ongehuwde Catharina Princen (*1853-†1902) had als laatste wens, dat Leonard haar toen nog vrijgezelle broer, een kruis zou plaatsen aan de ‘verharde’ weg. Het kruis moest komen waar de weg en de beek uit de Klootspeel elkaar kruisen. Leonard Princen trouwde in 1920 met de weduwe Anna Maria Tilmans. Hij was toen 52 jaar. Leonard bereikte de respectabele leeftijd van 92 jaar.

Code: WZ21uG4      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Henkenskruûs, Swartbroek
januari 22018

Henkenskruûs

Willem Stijns (*1818 – †1901), woonde op Heynkenshof of Hennenhof in Swartbroek. Hij werd plotseling blind. Willem liet ongeveer in 1900 een kruis plaatsen. De gelovige man hoopte dat de Heer hem nog kon genezen of hem de “kracht naar kruis” zou geven. Het ‘overdekte’ Henkenskruûs of Hennenkruûs staat op de hoek van de Ittervoorterweg en het Hennenstraatje. Willem woonde op de boerderij Hennenhof bij zijn dochter Maria Gertrudis Stijns. Zijn dochter was getrouwd met Peter Hubertus van Geneijgen. Hun boerderij werd gepacht van het Bestuurlijk Armbestuur van Weert. Het gesmede Henkenskruûs staat beschut in een open ‘kapel’.

Code: WZ24uG2      Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Missiekruûs, Stramproy
januari 22018

Missiekruûs

Het Missiekruûs hangt tegen de muur aan de noordzijde van de kerktoren in Stramproy. De aanleiding om het kruis te plaatsen was een missie van drie Duitse paters (Buszpaters) in 1769. Een missie hield in dat er in het dorp een reeks van boetepreken gehouden werden. In de volksmand noemde men dat volksmissies. Een volksmissie duurde meestal 10 dagen en van de gelovigen werden verwacht dat zij dan elke avond de mis bijwoonden. Meestal gingen de missiepaters op de preekstoel flink te keer en werd met hel en verdoemenis gedreigd. De paters deden dat met veel verbaal geweld. Het was muisstil tijdens de preken in de kerk. Er volgde later meer missies. De meeste missies in Stramproy werden door paters Redemptoristen gegeven, maar ook wel door de paters Franciscanen of Montfortanen. De oorsprong van de volksmissies is terug te vinden in de Contrareformatie (De grote vernieuwingsbeweging sinds midden 16e eeuw in de Rooms-katholieke Kerk, als reactie op de protestantse hervorming). Het Missiekruûs stond bij de oude kerk aanvankelijk buiten ter hoogte van het koor. In 1870 is het kruis verplaatst naar zijn huidige plaats tegen de mergelstenen kerktoren.

In de regio staan er ook missiekruisen in Tungelroy, Fatima (Weert) en Hunsel.

Code: WS20uK2       Tekst: ©2018-04-01   Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Beachampskruûs, Altweerterheide
april 42014

Beachampskruûs

Niet ver van het kanaal de Zuid-Willemsvaart aan de Lozerweg in Weert ligt landhuis Les Beaux Champs (Beauchamps) ook wel ‘Den Advekaot’ geheten. De advocaat Wenmaeckers liet het huis in 1850 voor zijn zoon bouwen. Het gebouw heeft architectuurhistorische waarde vanwege de detaillering en de stijlkenmerken van het Eclecticisme (combineren van kenmerken van verschillende bouwstijlen). Op het terrein waren twee bedrijven gevestigd: een straalbedrijf van de gebroeders Cuijpers en een landbouwbedrijf. Het straalbedrijf verhuisde in 2016 naar het nabij gelegen industrieterrein, waarna de oude gebouwen van het bedrijf werden gesloopt en de grond gesaneerd.

Naast de oprijlaan naar het landhuis staat rechts het Beachampskruûs. Volgens een inwoner uit Altweerterheide stond het statige Beauchampskruûs vroeger waar nu het kunstzinnig Heigeurtekruûs staat te pronken. Op het kruis staat de tekst:

Vreemdeling gaat gij zo voorbij

en slaat gij dan geen acht op mij.

Hij die uit liefde groot

voor u stierf de bittere dood.”

Code: WZ05uP2       Versie: ©2018-04-01             Foto: SHK (2018)

Meer informatie»
Gravekruûs, Stramproy

Gravekruûs, Stramproy

Verdwaalkruis

februari 212014

Gravekruûs

Uit overlevering is bekend, dat rond 1700 bij boerderij Grave in het Heijerroth van Stramproy een dwaalkruis werd geplaatst. Het kruis stond eerst aan de overkant van de weg ten opzichte waar het nu staat. Het kruis stond aan het begin van een bospad. Via een bruggetje kon men daar de A-beek oversteken om zodoende in het moerasgebied het Stramprooierbroek te komen. Boerderij Grave stond net als het kruis ook aan de andere kant van het karrespoor, de weg die naar Bocholt leidde. Het karrespoor is nu een verharde weg. Het verhaal gaat dat een inwoner van Stramproy in het ‘Brook’ verdwaalde. Hij plaatste het kruis uit dankbaarheid omdat hij na veel omzwervingen de weg terugvond. Het uitgestrekte Stramprooierbroek was, vooral als het donker of mistig was, een verraderlijk gebied.

Het Gravekruûs dankt zijn naam aan de nabijgelegen woning Grave. De naam Grave is ontleend aan de vroegere loopgraven en wallen in het landschap op Belgisch gebied in de buurt van de woning. Het gebied De Graven herinnert aan de grenstwisten uit de eerste helft van de 15de eeuw tussen het graafschap Loon en het vorstendom Thorn waar Stramproy toe behoorde. Van het uit zeven grachten en wallen bestaande verdedigingswerk is na 570 jaar nog maar zeer weinig meer over.

Code: WS08uS3        Tekst: ©2018-04-01               Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Dirksnellekruûs, Stramproy

Dirksnellekruûs, Stramproy

Een devotiekruis

februari 212014

Dirksnellekruûs

Hendrik Jacobs (Dirksnelle Beurke) liet in 1830 een kruis plaatsen op de wegsplitsing voor zijn hoeve Dirksnelle. De vader van Hendrik was de Stramproyer teut (handelaar) Jacobus Jacobs. Jacob dreef handel in het Noord-Duitse Strahlsund aan de Oostzee. Bij Hendrik zat het handeldrijven dan ook in het bloed. Hij kocht boter op bij de boeren en vervoerde die met paard en kar naar Maastricht. Toen Hendrik Jacobs van een van zijn reizen terugkwam, bracht hij een kruis mee. Hij was door Neeritter gekomen, waar hij zag dat men bezig was met de vervanging van een kruis. Jacobs vroeg wat er met het oude kruis met beeld ging gebeuren. Toen hem werd verteld dat hij het oude kruis mocht hebben, nam hij het mee naar huis. Jacobs plaatste het kruis voor zijn boerderij. Meer dan tachtig jaar hing het ‘tweedehands’ houten corpus op het Dirksnellekruûs. Nadat het kruisbeeld in 1911 versleten was, kreeg Peter Clijsters (Dirksnelle Piër) die toen op de boerderij woonde via bemiddeling van deken Th. Creemers (Baele Hieër), een vervangend corpus voor het kruis. De familie Clijsters verhuisde later naar Brazilië. In 1965 ontwierp Nico van Akkeren een nieuw kruis met altaar. Het werd een strak 2,35 meter hoog betonnen kruis dat op een onderbouw stond van geglazuurde miniatuurstenen. De ‘moderne’ uitvoering van het Dirksnellekruûs fungeerde sindsdien als rustaltaar tijdens de nieuwe route van de jaarlijkse sacramentsprocessie. Het beeld, dat overbodig raakte, verdween naar de zolder van de parochiekerk.

Nadat de stichting Heyerkapel het Dirksnellekruûs had overgenomen, werd in 2005 het kruis weer in zijn oorspronkelijke uitvoering teruggebracht. Echter het kruisbeeld dat op de zolder lag, had intussen een nieuwe bestemming gekregen op het Kattekruûs. Voor op het nieuwe Dirksnellekruûs kreeg de stichting Heyerkapel een groot kruisbeeld van een mevrouw uit Tungelroy.

Code: WS10uS2        Tekst: ©2018-04-01               Foto: SHK (2011)

Meer informatie»
Alle object types Alle locaties Elke beoordeling

Gevonden Objecten